Altyapı hakedişleri

Öncesi

Altyapı yüklenicisi bir yol kesimi ve iki köprüde çalışıyordu. Saha metrajı şantiye mühendisinin defterinde, müşavir onayı ayrı bir yazıda, merkez hakedişi üçüncü tablodaydı. Bu üçü arasında ikinci köprünün beton miktarının iki rakamı vardı. Müşavir birini onaylamış, hakediş diğerini götürmüştü. İşveren ödemeyi eşleşene kadar tuttu, eşleşme üç hafta yazışma oldu.

Fiyat farkı ve şantiye malzemesi de ayrı hesaplanırdı. Hakedişi kuran kişi hangi tutanağın hâlâ imzasız olduğunu hatırlamak zorundaydı. İmza geç kalırsa kalem ya düşer ya belgesiz giderdi. İkisi de sonra sorun çıkarırdı.

Kurulan sistem

Her metraj kaleminin saha miktarı, müşavirin onayladığı miktar ve hakediş tutarı tek satırdadır. Müşavir onaylamadan satır işveren nüshasına girmez, ama iç nüshada onay bekliyor durumunda kalır, kaybolmasın diye. Tutanak aynı satıra bağlıdır.

Fiyat farkı o dönemin endeksinden hesaplanır, şantiye malzemesi aynı kesimin depo fişinden, şirketin genel hesabından değil. Saha miktarı müşavir miktarından izin verilenin üstünde ayrılırsa satır gönderilmeden kilitlenir ve farkın gerekçesi yazılır.

Bir iş günü

Şantiye mühendisi ikinci köprünün beton miktarını yazar ve tutanağı aynı satıra iliştirir. Müşavir sonraki hafta rakamı onaylar veya düzeltir. Merkez hakedişi açar, yalnız onaylı satırlar işveren nüshasına gider. İmzası henüz gelmemiş satır iç rapordadır, unutulmaz.

Dönemin fiyat farkı tutarın yanında durur. Köprü malzemesi aynı kesimin fişini gösterir. İşveren toplantısı bu tabloyla başlar, her biri bir rakam taşıyan üç yazıyla değil.

Sonuç

Ödeme iki rakamın eşleşmesini beklemedi, çünkü saha miktarı ile müşavir miktarı tek satırdadır ve fark gönderilmeden yazılır. Tutanaksız kalem artık işverene gitmez.

Yol ve iki köprünün hakedişi hâlâ ağırdır. Ağırlık, metraj, yazı ve tablonun üç yerde toplanmasından değildir. Her satırın bir zinciri vardır: miktar, onay, tutar.